วิธีอ่านฉลากน้ำแร่: ปริมาณแร่ธาตุ pH และ TDS

สรุปสั้น ๆ: ปริมาณแร่ธาตุ (TDS) บอกว่ามีเกลือแร่ละลายอยู่ในน้ำหนึ่งลิตรเท่าไหร่ ค่า pH บอกความเป็นกรด-ด่าง ส่วนประเภทของน้ำบอกว่าเป็นน้ำดื่มทั่วไป น้ำแร่บำบัด หรือน้ำเพื่อการรักษา

ปริมาณแร่ธาตุและ TDS บนฉลากคืออะไร

ปริมาณแร่ธาตุคือผลรวมของเกลือแร่ที่ละลายอยู่ในน้ำหนึ่งลิตร ภาษาอังกฤษเขียนว่า TDS หรือ total dissolved solids ตามมาตรฐาน GOST R 54316-2020 น้ำที่ต่ำกว่า 1 ก./ล. ถือเป็นน้ำจืดและขายเป็นน้ำดื่มทั่วไป ระหว่าง 1 ถึง 10 ก./ล. เป็นน้ำแร่บำบัด และตั้งแต่ 10 ก./ล. ขึ้นไปเป็นน้ำเพื่อการรักษา ส่วนกฎของสหภาพยุโรประบุว่าน้ำที่ต่ำกว่า 50 มก./ล. มีแร่ธาตุต่ำมาก ต่ำกว่า 500 มก./ล. มีแร่ธาตุต่ำ และมากกว่า 1,500 มก./ล. เรียกว่าน้ำที่อุดมด้วยเกลือแร่ โดยทั่วไปฉลากจะระบุเป็นช่วง ไม่ใช่ตัวเลขเดียว

• TDS คือผลรวมของสารที่ละลายอยู่ในน้ำ หน่วยเป็น มก./ล. หรือ ก./ล.
• เกณฑ์: ไม่เกิน 1 ก./ล. เป็นน้ำดื่มทั่วไป 1–10 เป็นน้ำแร่บำบัด มากกว่า 10 เป็นน้ำเพื่อการรักษา
• ฉลากระบุเป็นช่วงไม่ใช่ตัวเลขเดียว เพราะส่วนประกอบของน้ำธรรมชาติเปลี่ยนแปลงได้เล็กน้อย

pH: เป็นกรด เป็นกลาง หรือเป็นด่าง

ค่า pH บอกความเป็นกรด-ด่าง: 7 คือเป็นกลาง ต่ำกว่านั้นเป็นกรด สูงกว่านั้นเป็นด่าง มาตรฐาน SanPiN 1.2.3685-21 ของรัสเซียกำหนดให้น้ำดื่มมีค่า pH ระหว่าง 6 ถึง 9 ระเบียบ EU 2020/2184 กำหนดที่ 6.5 ถึง 9.5 ส่วนประกาศกระทรวงสาธารณสุขของไทยเรื่องน้ำบรรจุภาชนะปิดสนิทกำหนดไม่เกิน 8.5 ภายในกรอบเหล่านี้ ค่า pH มีผลต่อรสชาติมากกว่าคุณภาพ จึงดูบรรทัดนี้บรรทัดเดียวแล้วบอกไม่ได้ว่าน้ำดีหรือไม่ดี

• ช่วงเป็นกลางคือ 6.5–7.5
• น้ำด่างคือน้ำที่มี pH สูงกว่า 7.5 ซึ่งเกี่ยวกับรสชาติมากกว่าประโยชน์
• ดูค่า pH อย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าน้ำดีหรือไม่

ส่วนประกอบของไอออน

ใต้บรรทัดปริมาณแร่ธาตุจะเป็นตารางไอออน ได้แก่ แคลเซียม แมกนีเซียม โซเดียมกับโพแทสเซียม ไบคาร์บอเนต ซัลเฟตและคลอไรด์ ไอออนใดที่มีสัดส่วนเกิน 20% เมื่อคิดเป็นสมมูล จะถูกนำมาตั้งชื่อน้ำ เช่น «ไบคาร์บอเนต-คลอไรด์โซเดียม» หรือ «ซัลเฟต-ไบคาร์บอเนต» สำหรับน้ำที่ดื่มทุกวัน ให้ดูสองบรรทัดคือปริมาณแร่ธาตุรวมและโซเดียม ตามกฎของสหภาพยุโรป น้ำที่มีโซเดียมน้อยกว่า 20 มก./ล. ดื่มได้กับอาหารที่จำกัดเกลือ

• แคตไอออนและแอนไอออน: Ca, Mg, Na, K, HCO₃, SO₄, Cl
• ไอออนที่มีมากที่สุดเป็นตัวตั้งชื่อน้ำ เช่น น้ำไบคาร์บอเนต น้ำซัลเฟต เป็นต้น
• สำหรับน้ำที่ดื่มทุกวัน ให้ดูโซเดียมและปริมาณแร่ธาตุรวม

ต้องดูอะไรอีกบ้าง

ส่วนประกอบไม่ใช่สิ่งเดียวที่ควรอ่าน ชื่อบ่อและแหล่งน้ำบอกว่าน้ำนี้เป็นน้ำธรรมชาติ ไม่ได้ทำจากน้ำประปา วันที่บรรจุและวันหมดอายุสำคัญกว่าที่คิด: ขวดแก้วมักเก็บได้ 12 เดือน ส่วน PET สั้นกว่า ขวดนำเข้าในประเทศไทยจะมีสติกเกอร์ภาษาไทยระบุเลขทะเบียน อย. และข้อมูลผู้นำเข้า ถ้าไม่มีสติกเกอร์นี้ ไม่ควรซื้อ

• บ่อและแหล่งน้ำ
• วันที่บรรจุและวันหมดอายุ
• เลขทะเบียน อย. บนน้ำนำเข้า

แหล่งอ้างอิง

• GOST R 54316-2020: การจำแนกน้ำตามปริมาณแร่ธาตุ (ตาราง 1)
• Directive 2009/54/EC ภาคผนวก III: ข้อความระบุส่วนประกอบบนฉลากน้ำแร่
• SanPiN 1.2.3685-21: ค่ามาตรฐานน้ำดื่ม ตาราง 3.5 และ 3.13
• Directive (EU) 2020/2184 ว่าด้วยคุณภาพน้ำสำหรับการบริโภคของมนุษย์
• ประกาศกระทรวงสาธารณสุขไทย ฉบับที่ 462 (2025) เรื่องน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท